boekwerper

De tijd dat ik voor school een werkje over ‘Anarchisme’ moest schrijven en in de bib de gevangenisherinneringen van Alexander Berkman en de dagboeken van Emma Goldman ontleende ligt ver achter mij. Sinds die tijd heb ik ook andere kanalen gevonden om de zeer uitgebreide schat aan anarchistisch geïnspireerde werken te lezen.
Wie echter nu naar de bib gaat om haar of zijn kennis over anarchisme te vergroten komt van een kale kermis thuis (tenzij je weet waar je moet zoeken).
Ik heb er een klein, snel onderzoekje over gedaan.

emmagoldman

Het is allerminst bedoelt als een (éénzijdige) kritiek op onze Openbare Bibliotheek. Ik heb er zelf een tijd met veel plezier gewerkt en ben nog steeds een zeer frequente bezoeker van de hoofdbibliotheek en sommige filialen. Het is net eerder uit betrokkenheid bij de bib dat ik deze regels schrijf.
En ik schrijf ook vanuit mijn interesse voor de samenleving. In een wereld die overheerst wordt door multinationale machten die enkel bekommert zijn om eigen winsten, een wereld van toenemende maatschappelijke en economische ongelijkheid, ecologische teloorgang, religieus en ander geweld en waar verantwoordelijkheid, solidariteit, zelfbeschikking holle begrippen worden vind ik het meer dan opportuun om aandacht te schenken aan een politieke stroming die daar verandering in kan brengen.

Als je de paar inleidende werken in de bib leest zou je de indruk kunnen krijgen dat het anarchistisch gedachtengoed halverwege de 20ste eeuw een stille dood is gestorven maar niets is minder waar. Een flink deel van het sociale verzet is anarchistisch geïnspireerd, tal van organisaties en instellingen werken met een horizontale besluitvorming, het meest effectieve verzet in Syrie lijkt momenteel vanuit Rojava te komen waar een duidelijke
sociale revolutie plaats vind naar een directe democratie ‘van onder uit’.

Uit mijn ‘onderzoek’ blijkt dat de bibliotheek wel degelijk een redelijk aanbod aan anarchistisch geïnspireerde werken bezit maar je moet een beetje moeite doen om ze te vinden en sommige, met name die uit het Fonds Achiel Van Acker zijn enkel in de leeszaal te raadplegen. Begrijpelijk maar evident is het niet om bv ‘De Enige en zijn eigendom’, vertaling van het Magnus Oper van Max Stirner of een klepper als ‘Het anarchisme in de arbeidersbeweging’ van Jos Loopuit in een vaak lawaaierige leeszaal te bestuderen op de uren dat de de bib open is.

Een rondleiding:
Sommige grote namen zijn helemaal niet te vinden: Naast Emma Goldman is er bv helemaal geen werk van over Kropotkin. Over Bakounin is enkel de biografie van Arthur Lehning uit het magazijn op te vragen. Enrique Malatesta is blijkbaar ook onbekend. Over Murray Bookchin, Daniel Guerin kan je enkel artikels opvragen. Van Anton Constandse is er buiten een biografie in de leeszaal dan wel weer ‘Anarchisme van de daad’ uit te lenen in filiaal De Dijk. Van sommige

Anarchisten%20Kropotkinvoltairine220px-ErricoMalatestabakoenin

Andere namen zal je dan weer niet vinden onder het trefwoord Anarchisme.
Zo bezit de bib vrij veel publicaties van Eliseé Reclus maar slechts 1 onder dit trefwoord. Louise Michel zou zich wellicht omdraaien in haar graf maar geen van de 2 boeken in de bib draagt het trefwoord ‘anarchisme’. (Haar boek over de Parijse commune staat in het magazijn, er is ook een franstalige roman over haar leven). Ook Domela Nieuwenhuys valt blijkbaar niet onder de term.
Sommige hedendaagse denkers sluiten nauw aan bij het anarchistisch gedachtengoed: De meeste werken van Noam Chomsky staan bij de boeken over de VS maar zouden niet misstaan bij de meer globale maatschappijvisies. Ook het werk van David Graeber: Schuld: de eerste 5000 jaar’ hoort tot deze categorie.
Andere boeken verdienen zeker ook de zoekterm anarchisme, zoals deze:.9200000022121708

In het rek van politieke stromingen en dat van maatschappijvisies vind men het anarchisme nauwelijks terug, 3 boeken: een beduimeld werkje van Henri Arvon uit de jaren ’50 van de vorige eeuw met de ambitieuze titel’Het Anarchisme’ , ‘De wereld die er niet kwam: een geschiedenis van het anarchisme’ van Alex Butterworth, een boek die ik al evenmin zou aanraden als eerste kennismaking met het anarchistich erfgoed. ‘Wat is eigendom’ van Proudhon staat hier wel op haar plaats, hoewel het een beetje teveel eer is voor hem om hier als enige vertegenwoordiger van een heel brede stroming te staan..
Romans: Ook op de benedenverdieping vind je (geromantiseerde biografieën en tijdsdocumenten. Opvallend is wel dat romans over de Spaanse burgeroorlog veelal bij de Spaanstalige boeken staan en dat je voor een boek over het leven van Louise Marie frans moet kunnen lezen. Onder de trefwoorden anarchisme en Spaanse burgeroorlog staat een interessant tijdsdocument over het leven van de Argentijnse Mika Feldman, de enige vrouw die een hele POUM-colonne aanvoerde. Voorlopig even niet te ontlenen omdat het op mijn nachtkastje staat…(‘Mika’ geschreven door Elza Osario).
Ons land wordt ‘natuurlijk’ vertegenwoordigd door Louis Paul Boon met ‘De Zwarte hand of het anarchisme van de 19de eeuw in het industriestadje Aalst’.

Uiteindelijk blijkt toch dat dat het aanbod aan informatie over ‘het’ anarchisme belangrijke hiaten vertoont.
Hoe komt dit?

Volgens mij zijn er diverse oorzaken. Het aankoopbeleid van de bib zal daar wel 1 van zijn (maar zeker niet de enige).
Sinds het bibliotheekdecreet van 1978 dat o.a. stipuleerde dat elke Openbare Bib moest voorzien in de informatiebehoefte van de bevolking is er veel veranderd. In 2001 brengt het decreet Lokaal Cultuurbeleid een ommezwaai. De strikte normering uit het decreet van 1978 verdwijnt. In de plaats daarvan komen bibliotheekbeleidsplannen, later cultuurbeleidsplannen. De bibliotheek maakt integraal deel uit van het lokale cultuurbeleid. Cultuurbeleidscoördinatoren moeten daarvoor mee garant staan. De bib kreeg nieuwe taken, cultuurparticipatieprojecten, doelgroepenbeleid, nieuwe media worden vaak belangrijker dan uitdieping van de collectie.
Marktprincipes zijn overal gaan overheersen, ook de bibliotheken zijn daar niet van gevrijwaard. Men koopt aan waar vraag naar is. Dit artikel is dus tevens een warme oproep om de hiaten te helpen opvullen door aankoopsuggesties!

En dan stelt zich vaak een ander probleem.
Veel anarchistische werken zijn enkel nog in de 2de handsmarkt te verkrijgen of hebben geen ISBN-nummer zodat de bibliotheken ze niet eens kan aankopen als ze dat zouden willen.
Gelukkig worden nu initiatieven genomen om dit probleem op te lossen. Hopelijk kunnen we binnenkort hele lijsten aan aankoopsuggesties overmaken mét ISBN-nummering..

Overigens doen de bibliotheken grote inspanningen om door te verwijzen naar online-bronnen met name via www.DBNL.org.
In dit informatietijdperk is immers ook een schat aan informatie met een paar muisklikken te bekomen.
Zo bijvoorbeeld:http://www.anarchie.be/zwartenrood/fondslijst/indexboekwijzer.htm
http://www.anarchie.be/AC/

Ook de verwijzing naar artikels in het tijdschriftenbestand is uitgebreid. (zo kan je ook een lezing vinden van Clara Wichmann over strafrecht)
Helaas zijn er nog steeds geen anarchstische tijdschriften beschikbaar in de bibliotheek. We kunnen alleen maar blijven vragen om een blad als ‘Buiten de Orde’ op te nemen in hun tijdschriftencollectie…

Meer artikelen in deze categorie

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.