brugsalternatiefforum.be
Als het water niet meer uit de kraan komt… is het tijd om minder te gaan doen! Daarom is dit artikel slechts voor 2/3 af.

Als het water niet meer uit de kraan komt… is het tijd om minder te gaan doen! Daarom is dit artikel slechts voor 2/3 af.

Enkele dagen terug stopte het water plots met stromen in de streek rond Overijse. Een samenloop van een hoger verbruik en een technisch probleem, zo bleek… maar dat het niet meer uit het kraantje kwam zoals gewoonlijk was waarschijnlijk toch een ver rassing voor vele mensen. Dat we in de toekomst ons meer aan dergelijke extreme weersomstandigheden mogen verwachten wordt door sommigen als doemscenario’s afgedaan maar de wetenschappelijke consensus over klimaatsverandering is sluitend: als we nu niks doen komen we stilaan in de buurt van “the point of no return”. De gelijkenissen met die andere crisis waar we momenteel door gaan zijn groot en ook de oplossingen voor de klimaatproblematiek zouden makkelijker kunnen zijn dan velen denken. En dat is, in tegenstelling tot de droge kraan in Overijse, dan weer een aangename verrassing.

Het water aan de lippen

De droogte van de afgelopen weken, maanden en jaren doet velen met een bang hartje naar het weerbericht kijken. Landbouwers zien hun inspanningen van de afgelopen weken te niet gedaan… als de gezaaide gewassen al hun kopje bovensteken verloren ze snel hun frisse kleur.
Toen ik vorige week een fietstocht maakte stond er een stevig windje. Het was ter hoogte van Oedelem letterlijk zand eten doordat de strakke wind de aarde, die eerder zand leek, over de velden joeg. Deze week zag ik dan weer een ander merkwaardig fenomeen op een veld… kleine duinen begonnen zich te vormen aan de rand van dat veld. In Varsenare.

Cijfers van de Vlaamse overheid tonen aan”voor de tijd van het jaar zijn op 5 mei de grondwaterstanden: 29% zeer laag, 35% laag, 32% normaal en 4% hoog tot zeer hoog. Het aandeel zeer lage en lage grondwaterstanden nam vanaf midden maart stelselmatig toe door het uitblijven van belangrijke hoeveelheden neerslag”. De eerste sproeiverboden en restricties op het oppompen van water uit waterlopen werden deze week uitgeschreven. Maar wat heeft de Vlaming sinds 15 maart gedaan, toen de eerste tekenen en alarmbellen afgingen, gedaan? Zwembaden gevuld, z’n gemillimeterd grasveld water gegeven, z’n auto gewassen,…
Om het met een watervergelijking te zeggen: we hebben gewacht tot het water ons aan de lippen stond om de kraan toe te draaien. Spijtiggenoeg zijn er veel mensen die niet kunnen zwemmen. En met het water aan de lippen zal het een zomer lang zwemmen zijn.
Hadden we de kraan toegedraaid in maart gingen we de zomer door komen met het water aan de middel, wat een pak comfortabeler was geweest.

Wat als er plots geen water meer uit de kraan komt?

Bioloog, journalist voor Knack en bekend TV-gezicht Dirk Draulans, denkt dat mensen een echte waarschuwing nodig hebben wanneer hij gisteren in De Morgen zegt dat “er beter eens enkele weken geen water uit de leiding zou komen”. Maar de rode knipperlichten flikkeren al zo lang en niemand grijpt in. Wat zal enkele weken geen drinkwater uit de leiding dan uitmaken? Dan schakelt de Vlaming wel over op flessenwater. Voila. Probleem opgelost. Dan toch voor wie het kan betalen.

Het probleem is niet enkel dat er momenteel een zeer droge periode is. Het probleem is dat door de klimaatsverandering er steeds meer dergelijke periodes van extreme droogte kunnen voorvallen. Net zoals er op andere momenten steeds meer periodes met wateroverlast zullen zijn. Of extreme hitte. Of een extreme koudegolf. Van alles iets, dus… maar steeds met als rode draad het woord “extreem”.

Hoop op beterschap

Maar genoeg gemekkerd: er is hoop. Want ik ben er ten stelligste van overtuigd dat we ook deze droogtecrisis aankunnen en bij uitbreiding de klimaatcrisis.
Het bewijs ligt onder onze neus: Tijdens de corona-crisis waar we momenteel door gaan heeft de samenleving aangetoond dat het perfect haar gewoontes kan aanpassen. Het ging niet altijd van een leien dakje maar we deden zaken die indruisden tegen onze natuur en cultuur: We gingen van thuis uit werken. Sociale dieren als we zijn beperkten we ons tot ons gezin en we zagen onze vrienden en familieleden niet meer. We gingen niet meer op café of restaurant. We stopten met vliegen. We haalden onze wagens alleen maar van stal voor essentiële verplaatsingen. We stopten met onze hobby’s en vrijetijdsbesteding en ontdekten dat wandelen en fietsen best ontspannende en goedkope alternatieven zijn en zo ontdekten we dat er pareltjes van natuurgebiedjes achter de hoek of in onze wijk liggen.

Allemaal ingrijpende zaken die ons leven helemaal anders maakten. Sommige zaken waren zeer moeilijk en willen we het liefst zo snel mogelijk terug stoppen. Maar we zagen ook voordelen in bepaalde maatregelen.
Met de klimaatcrisis zou het effectief op dezelfde manier kunnen gaan…

Maar waarom doet dan niemand iets? Waarom wordt de opwarming van de aarde, die waarschijnlijk voor grotere en zwaardere gevolgen zal zorgen dan COVID-19, niet met eenzelfde vastberadenheid te lijf gegaan?
Twee woorden: zichtbaarheid en nabijheid. Waar corona zeer dicht komt met ziekenhuisopnames die gevaarlijk dicht tegen de limieten van de gezondheidszorg aanleunen, duizenden sterfgevallen waarvan iedereen wel iemand rechtstreeks of onrechtstreeks kent… speelt de klimaatcrisis zich voornamelijk af ergens in een ver land als Bangladesh of Vietnam waar we niemand kennen. Dat maakt het zeer moeilijk om de urgentie van deze crisis te bevatten.

Terug naar de hoop, voor we in een collectieve depressie belanden… De oplossing van beide crisissen zou wel eens zeer gelijkaardig kunnen zijn. Hoewel COVID-19 nog niet overwonnen is en we dus best met twee woorden spreken, zien we toch dat we de ziekte konden indijken met een zeer simpele doch doeltreffende methode: We bleven “in ons kot”.
Wekenlang kochten we enkel wat we echt nodig hadden, we lieten de auto staan, we genoten van lokaal en leefden collectief wat trager dan we gewoon waren.

De klimaatcrisis krijgen we niet enkel onder controle door technische vooruitgang op het vlak van energiewinning in de vorm van gigantische zonneparken, grote windmolens en elektrische wagens.

Ook om de klimaatcrisis te bezweren is dit het pad die we volgens mij moeten bewandelen. De crisis krijgen we niet enkel onder controle door technische vooruitgang op het vlak van energiewinning in de vorm van gigantische zonneparken, grote windmolens en elektrische wagens die voornamelijk nog moeten worden opgeladen met energie die momenteel uit gas wordt gewonnen (in het beste geval). Ook een nieuwe generatie kerncentrales, hoe schoon en veilig ook, zullen niet de holy grail van de strijd tegen de klimaatopwarming blijken.

De meest simpele methodes zullen de crisis overwinnen: we moeten simpelweg wat trager gaan leven dan we gewoon waren. En het goede nieuws is… we moeten het niet zo strict gaan doen als bij de corona-crisis. We moeten niet geïsoleerd “in ons kot” blijven!
Denk even terug op al die weken die we ondertussen achter de rug hebben en tel daar het sociale contact met familie en vrienden bij. Gezellig samen naar het park, meer vrije tijd die we samen met onze dierbaren kunnen doorbrengen,… Klinkt niet slecht, toch?

Voor wie tijd wil vrijmaken om te lezen… Uitgegeven bij Ambo Anthos

Meer tijd om te lezen

Tijdens de corona-periode had ik ook wat meer tijd om te lezen, waar ik anders veel te weinig tijd voor maak. Tijdens één van de karige fourageertochten in de lokale supermarkt kwam ik “Het klimaat zijn wij” van Jonathan Safran Foer tegen. Boekenwinkels waren gesloten en volgens de kaft schreef de man eerder een bestseller met de titel “Dieren Eten” die blijkbaar voor een vloedgolf aan vegetariërs zorgde in de USA. Zo geschiedde dat ik het boek mee naar huis nam om daar te ontdekken dat ook dit boek vooral over het consumeren van dierlijke producten ging. Op slinkse wijze had de auteur een boek over het klimaat verpakt als een boek waarin de industriële veeteelt werd bekritiseerd… (Sorry voor de spoiler!)
Hoewel Saffran Foer met dit boek aan z’n tweede werk over het eten van vlees- en zuivelproducten toe is, geeft de man toe dat hij het moeilijk heeft om vlees volledig te laten en soms zelfs in het geniep vlees eet. Dit wijdt hij vooral aan de gewoonte van het eten er van, die zo ingebakken zit in zichzelf en de mens in het algemeen. Gewoontes veranderen is zeer moeilijk, ook al zijn we er volledig van overtuigd dat bepaalde gewoontes niet goed zijn voor onze planeet of voor de dieren die erop leven.

De wereldwijde veestapel is verantwoordelijk voor een zeer grote hap van de uitstoot van broeikasgassen, zorgt voor het verdwijnen van grote stukken oerbos en bovendien is het ook verantwoordelijk voor een enorm verbruik van drinkwater. Safran Foer trekt er tal van internationale studies bij die aantonen dat de gemiddelde Amerikaan met het verminderen van zijn vlees- en zuivelconsumptie met 66% voor een enorme kentering van de klimaatsverandering zou kunnen zorgen.
Hij simplificeert dit op ongenaakbare wijze: eet enkel bij het avondeten vlees en hou je ontbijt en middagmaal plantaardig. Het is zo simpel als “blijf in je kot en kom enkel buiten voor essentiële zaken”. En er is in dit geval nog een pluspunt: Als de Westerse landen erin slagen om 2/3 van hun dierlijke consumptie te verminderen ontstaat er ook marge voor zij die momenteel nog niet aan dit niveau van vleesgebruik komen.

De kerngedachte van “het klimaat zijn wij” is volgens mij dat het nastreven van perfectie in de strijd tegen klimaatsverandering onbegonnen werk is en ook niet essentieel. De kans dat we iedereen veganist gaan maken is nihil, de kans dat we allemaal binnen afzienbare tijd zijn overgeschakeld op duurzame energie zit er ook niet bepaald in…
Maar als wij, westerlingen, twee derden minder doen hebben we de nodige wereldwijde reducties bereikt om de doelstellingen van Parijs te halen op een humane manier.

Enjoy life… en hang wat vaker in een hangmat in plaats van achter de grasmaaier te lopen… foto:CC0

Het fantastische aan al deze gedachten is dat het eigenlijk weinig inspanning vraagt. Integendeel! We moeten ons net minder gaan inspannen.

Hoe zorgen we er voor dat we de periodes van extreme droogte aan kunnen, die jaar na jaar langer worden? Door minder te doen!
We moeten van onze natuur weer een spons maken, die water opneemt wanneer er veel is en waar we het aan kunnen onttrekken wanneer we het nodig hebben. Een simpel voorbeeld hierin is “onze Vlaamse Peloeze”. In plaats van iedere week of 2 weken ons gras te gaan millimetreren, doen we mee aan de acties van Bye Bye Grass en laten we het gewoon groeien. Lang gras wortelt meer en houdt het water in de bodem beter vast. Bovendien blijft langer gras beter groen, dus is het zeker niet meer nodig om het gras te besproeien. Minder gras afrijden is meer tijd voor andere dingen.
En ook hier: je hoeft dat allemaal niet te perfect willen doen, hoor. Twee derden van je grasveld omtoveren in langer gras waarin bloemen kunnen bloeien is ruimschoots voldoende.

Als we minder gaan werken hebben we misschien in plaats van twee wagens voldoende aan één gezinswagen. En één wagen was je sowieso minder dan 2 wagens. Hopla… 1/2 minder water verbruikt! En opnieuw: met minder tijd te moeten investeren!

Wie zal dat betalen? Wie heeft zoveel geld?

Een actie voor een basisinkomen in Bern

Velen zullen op hun achterste poten staan: “Jamaar, wat met de economie? Die brengt ons toch welvaart?! Jij wil een terugkeer naar de middeleeuwen… en toen was het toch ook niet goed?! “
Ik vrees dat ik die mensen zal moeten teleurstellen. Waar we nu in leven dàt zijn de nieuwe middeleeuwen: godsdienstoorlogen, een gigantische kloof tussen de kleine toplaag en een brede onderlaag van de bevolking, zwoegen op het veld terwijl een ander de vruchten plukt,…
Natuurlijk is economie de brenger van welvaart, maar het kantelpunt waar we slaaf worden van een steeds groeiende economie ligt reeds een tijdje achter ons. Door noodgedwongen een tijdje alles kalmer aan te doen, hebben hopelijk heel wat mensen dit ook ontdekt of bevestigd gezien.

Maar wie zal dat dan allemaal betalen? Wie heeft zoveel geld?
Wij allemaal, natuurlijk. Maar sommigen meer dan de anderen. Wie veel geld heeft kan immers veel bijdragen. Het idee dat je veel geld kan verdienen net omdat je veel geld hebt is namelijk een onrechtvaardigheid die dringend rechtgezet dient te worden. Bovendien is niemands tijd in mijn ogen zo veel keer meer waard dan die van een ander. Een CEO draagt veel verantwoordelijkheid maar het is onmogelijk te verantwoorden dat hij of zij 200 keer meer verdiend dan de mediaan van het loon in datzelfde bedrijf.
En goede methode hierin zou het invoeren van een basisinkomen kunnen zijn waarbij elke inwoner een bepaald bedrag krijgt toegekend aan het begin van de maand. Dit bedrag is voor iedereen hetzelfde en is onvoorwaardelijk. Bestaansminimum en werkloosheidsuitkering zou kunnen worden afgeschaft en de gigantische papiermolen die erachter zit zou mee verwezen kunnen worden naar de prullenbak…

Prei-Pompoen

Nu. Tijd om even te besluiten. Hopelijk slaagde ik erin om deze flarden in een samenhangend en enigsinds begrijpbaar geheel te gieten. Indien niet, heb ik hopelijk wat mensen aangezet om zelf op onderzoek te gaan naar waarover die flarden in dat artikel nu net ook eigenlijk gingen en lezen straks meer mensen het boek van Safran Foer, of gaan mensen zich verdiepen in het basisinkomen, de nare gevolgen van klimaatsverandering die ons dreigen te overkomen en wat we er aan kunnen doen,…
Ik had nog uren kunnen verderschrijven maar in de geest van het artikel kies ik ervoor om het streven naar perfectie voor deze keer te laten voor wat het is. Laten we het erop houden dat het artikel voor twee derden af is.

Daarnet zaten we aan de tafel in de keuken voor het middagmaal. Mijn vrouw had lekkere soep gemaakt van prei en pompoen. Twee vierden van ons gezin, niet toevallig de jongste helft, waren niet bepaald enthousiast. Tot de soep werd “geupgraded” met wat tomatenconcentraat. Ik moest even glimlachen toen ik plots bepaalde gelijkenissen zag… 100% prei-pompoensoep was moeilijk tot onmogelijk aan de man te brengen. Een kleine aanpassing zorgde dat de soep vlot binnenging… 2/3 prei-poempoen en 1/3 tomaat. Perfectie bestaat niet!

Bronnen:

https://dov.vlaanderen.be/page/actuele-grondwaterstandindicator

https://www.jobat.be/nl/art/mark-wat-als-je-baas-2000-keer-meer-verdient-dan-jij

One Response to Als het water niet meer uit de kraan komt… is het tijd om minder te gaan doen! Daarom is dit artikel slechts voor 2/3 af.

  • Amai, wat een artikel… wat zou h

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.